Bệnh sốt xuất huyết là một bệnh truyền nhiễm cấp tính do virus Dengue gây ra, lây truyền chủ yếu qua vết đốt của muỗi Aedes (muỗi vằn). Bệnh có thể gặp ở mọi lứa tuổi, đặc biệt nguy hiểm với trẻ em. Việc nhận biết sớm các biểu hiện bệnh sốt xuất huyết là vô cùng quan trọng để có biện pháp can thiệp kịp thời, tránh những biến chứng nguy hiểm.
Các giai đoạn và biểu hiện bệnh sốt xuất huyết
Bệnh sốt xuất huyết thường diễn tiến qua ba giai đoạn chính: giai đoạn sốt, giai đoạn nguy hiểm và giai đoạn hồi phục. Mỗi giai đoạn có những biểu hiện đặc trưng riêng.
Giai đoạn sốt (thường kéo dài 2-7 ngày)
Đây là giai đoạn khởi phát của bệnh, với các biểu hiện dễ nhầm lẫn với các bệnh cảm cúm thông thường. Tuy nhiên, biểu hiện của bệnh sốt xuất huyết là gì trong giai đoạn này cần được chú ý:
- Sốt cao đột ngột, thường từ 39-40 độ C, kéo dài liên tục.
- Đau đầu dữ dội, đặc biệt là vùng trán và sau hốc mắt.
- Đau cơ, đau khớp, mệt mỏi toàn thân.
- Có thể kèm theo buồn nôn, nôn.
- Một số trường hợp có thể xuất hiện các chấm đỏ nhỏ li ti dưới da (xuất huyết dưới da).
Giai đoạn nguy hiểm (thường bắt đầu từ ngày thứ 3-7 của bệnh)
Đây là giai đoạn đáng lo ngại nhất, tiềm ẩn nhiều biến chứng nguy hiểm, có thể gây tử vong nếu không được cấp cứu kịp thời. Biểu hiện bệnh sốt xuất huyết giai đoạn nguy hiểm bao gồm:
- Hạ thân nhiệt đột ngột (nhiệt độ giảm xuống dưới 37 độ C).
- Vật vã, bứt rứt, li bì, hoặc có biểu hiện sốc (da lạnh, ẩm, mạch nhanh, huyết áp tụt).
- Xuất huyết dưới da rõ rệt hơn, có thể chảy máu cam, chảy máu chân răng, nôn ra máu hoặc đi ngoài phân đen do xuất huyết tiêu hóa.
- Đau bụng dữ dội, đặc biệt là vùng gan.
- Suy tạng (gan, thận, não...).
Trong giai đoạn này, việc phân biệt sốt virus và sốt xuất huyết là rất quan trọng. Sốt xuất huyết có thể diễn tiến nặng nhanh chóng, trong khi sốt virus thường nhẹ hơn.
Giai đoạn hồi phục (thường kéo dài 1-2 tuần)
Nếu bệnh nhân vượt qua được giai đoạn nguy hiểm, họ sẽ bước vào giai đoạn hồi phục. Lúc này, các triệu chứng sẽ giảm dần:
- Hết sốt.
- Cảm giác thèm ăn, ăn ngon miệng hơn.
- Các nốt ban đỏ trên da có thể chuyển thành màu thâm hoặc bong tróc nhẹ.
- Nhịp tim và huyết áp dần ổn định.
Tuy nhiên, trong giai đoạn này, bệnh nhân có thể có cảm giác ngứa ngoài da, đây là biểu hiện khỏi bệnh sốt xuất huyết bình thường.
Biểu hiện bệnh sốt xuất huyết ở trẻ em và người lớn
Mặc dù các triệu chứng chung là tương tự, nhưng biểu hiện bệnh sốt xuất huyết ở trẻ em đôi khi khó nhận biết hơn do trẻ chưa thể diễn đạt rõ ràng cảm giác của mình.
Ở trẻ em
- Trẻ sốt cao, đột ngột, quấy khóc nhiều, bỏ bú hoặc ăn kém.
- Trẻ có thể có biểu hiện nôn ói, đau bụng.
- Da xung huyết, có thể nổi ban hoặc chấm xuất huyết.
- Trẻ có thể có biểu hiện mệt mỏi, li bì, bứt rứt, hoặc co giật nếu bệnh diễn tiến nặng.
Ở người lớn
- Triệu chứng sốt cao, đau đầu, đau cơ khớp thường rõ ràng hơn.
- Có thể xuất hiện phát ban, chấm xuất huyết.
- Nguy cơ biến chứng như xuất huyết tiêu hóa, suy tạng cần được theo dõi sát.
Biểu hiện bệnh sốt xuất huyết ở người lớn có thể nặng hoặc nhẹ tùy thuộc vào thể trạng và lần nhiễm virus.
Cần làm gì khi nghi ngờ mắc sốt xuất huyết?
Khi phát hiện các biểu hiện bệnh sốt xuất huyết, điều quan trọng nhất là:
- Đến ngay cơ sở y tế uy tín để được thăm khám, chẩn đoán và tư vấn điều trị kịp thời. Tuyệt đối không tự ý điều trị tại nhà.
- Nghỉ ngơi, uống nhiều nước (nước lọc, oresol, nước trái cây).
- Hạ sốt bằng paracetamol, tránh dùng aspirin và ibuprofen vì có thể làm tăng nguy cơ xuất huyết.
- Theo dõi sát các dấu hiệu cảnh báo của bệnh để báo cho bác sĩ nếu có bất kỳ dấu hiệu bất thường nào.
Việc hiểu rõ các biểu hiện bệnh sốt xuất huyết giúp cộng đồng chủ động phòng tránh và ứng phó hiệu quả với dịch bệnh, góp phần bảo vệ sức khỏe cộng đồng.
Phòng ngừa sốt xuất huyết
Phòng bệnh hơn chữa bệnh. Các biện pháp phòng ngừa sốt xuất huyết bao gồm:
- Diệt muỗi, diệt loăng quăng/bọ gậy: Phát quang bụi rậm, dọn dẹp vệ sinh môi trường sống, không để vật dụng đọng nước.
- Mắc màn khi ngủ, sử dụng hương muỗi, thuốc xịt côn trùng.
- Mặc quần áo dài tay, thoa kem chống muỗi khi ra ngoài.
- Tham gia các chiến dịch diệt muỗi của địa phương.
Việc chủ động phòng ngừa và nhận biết sớm các biểu hiện bệnh sốt xuất huyết là chìa khóa để kiểm soát dịch bệnh hiệu quả.
